1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11

Wat is een vrijeschool?


Wat is een vrijeschool?
Een vrijeschool heeft tot doel het kind op te voeden tot een werkelijk vrij mens: dat wil zeggen een mens die alle vaardigheden en mogelijkheden kan benutten die het heeft, een mens die in zijn denken en handelen niet gehinderd wordt door beperkende overtuigingen en die kansen ziet in plaats van bedreigingen. Wij bieden die dingen aan op school die het kind helpen dit te realiseren. Wij geloven dat het kind geen leeg vat is dat met kennis gevuld dient te worden, maar een geestelijk wezen dat met een bepaalde opdracht naar deze aarde is gekomen, en waar wij de nobele taak hebben het kind de instrumenten in handen te geven die taak te vervullen.

De Belgisch-Poolse filosofe Alicja Gescinska onderscheidt positieve en negatieve vrijheid. Negatieve vrijheid is de afwezigheid van restricties en verboden. Negatieve vrijheid is bijvoorbeeld het ontbreken van een verbod op bepaalde boeken. Maar wat heb je daaraan als je nooit goed hebt leren lezen?
Veel mensen associëren vrijeschoolonderwijs met deze negatieve vrijheid, maar dat is niet terecht. Wij zijn geen school waar alles mag en kan. Wij menen namelijk dat dit uitermate onvrije mensen oplevert. Wij geloven in positieve vrijheid. Deze kan pas gerealiseerd worden als de mens verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen handelen, zijn eigen grenzen heeft leren kennen en aangeven, en vanuit een innerlijke vrijheid die dingen doet en laat die hem verder brengen op zijn levenspad. Dat is werkelijke vrijheid. Dat is waartoe wij de kinderen die ons toevertrouwd zijn, proberen te voeren.
 
In een vrijeschool wordt naar kinderen gekeken volgens het mensbeeld dat door de Oostenrijkse filosoof Rudolf Steiner (1862 – 1924) ontwikkeld is. Dit mensbeeld noemt men ook wel antroposofie, dat letterlijk ‘menskunde’ betekent.
 
De eerste vrijeschool werd gesticht door Steiner in 1919. Emil Molt, directeur van de Waldorf-sigarenfabriek in Stuttgart, had hem gevraagd een school op te richten voor de kinderen van zijn arbeiders. Vandaar dat je naast vrijeschool en Steinerschool ook de naam Waldorfschool nog wel eens tegenkomt. De eerste Nederlandse vrijeschool opende zijn deuren in 1923 in Den Haag. Onze school werd gesticht in 1979.
Steiner was een veelzijdig man. Hij is niet alleen de grondlegger van een onderwijsstroming, maar ook van een stroming in de gezondheidszorg, de landbouw (biologisch – dynamisch) en een kerkgenootschap (de Christengemeenschap). Hij schreef boekenplanken vol en hield overal in de wereld lezingen om zijn ideeën toe te lichten; ook de meeste van deze lezingen zijn in boekvorm uitgegeven.
 
Steiners boeken zijn voor niet- ingewijden moeilijk te volgen (voor wel ingewijden overigens vaak ook…) en soms voor meerdere uitleg vatbaar. Wij willen in ons onderwijs de aanwijzingen van Rudolf Steiner dan ook niet zozeer naar de letter, als wel naar de geest volgen en deze ideeën vertalen naar de onderwijspraktijk van de 21e eeuw.
 
Volgens Steiner is de mens een wezen met een lichaam, een geest (verstand, denkkracht) en een ziel (onstoffelijke, onsterfelijke kern). Steiner vond dat onderwijs zich niet eenzijdig op één van deze drie moet richten. Steiner vond ook dat lichaam, ziel en geest onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en dat je niet het één kan ontwikkelen zonder de andere twee daarbij te betrekken.
Dus niet: eerst een uurtje rekenen, dan een uurtje tekenen en dan een uurtje gymen. Maar: taalontwikkeling in de eerste klas stimuleren door de kinderen de letters eerst te introduceren met mooie verhalen en dan zelf te laten teken. Of: rekenen in de lagere klassen door in de kring op de maat van de getallen te klappen, te stampen en/of te gooien met pittenzakjes. En zo zijn er nog talloze voorbeelden te geven. Onderwijs met hoofd, hart en handen noemen we dat.